از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

آمیزش جنسی یا سکس و یا خفت و خیز^[۱] به عمل تولید مثلی‌ای گفته می‌شود که در آن اندام تناسلی جنس مذکر (در انسان و حیوانات رده بالای دیگر) وارد اندام تناسلی مؤنث شده، و در صورت موفقیت، سلول‌های اسپرم جنس مذکر را وارد بدن جنس مؤنث کرده و تخمک‌های جنس مؤنث را باردار می‌کند. این کار باعث تشکیل اندامگان جدیدی می‌شود. در برخی از مهره داران مانند ماهی، تخم‌ها در خارج از بدن ماهی پراکنده و بصورت خارجی باردار می‌شوند.^[۲] در هنگام آمیزش جنسی در انسان به صورت موقت به دلیل تحریک سیستم عصبی اجسام غارِی پس از تحریک جنسی بطور ناگهانی مقدار زیادی خون شریانی وارد آرتریولهای متسع می‌شود. تا تمام سیستم سینوزوئیدی و اجسام غاری را باز کند و تعادل جدیدی در فشار برقرار نماید (نعوظ کامل آلت مردانه)؛ در همین زمان برای حفط نعوظ فقط مقادیر آستانه‌ای جریان خون وارد جسم غاری می‌شوند و آن را ترک می‌کنند. پر شدن رگهای فیستول مانند از خون از نظر ظاهری آلت مردانه موجب بزرگتر شدن آلت مردانه و سفت شدن بدنه آن می‌شود که نعوظ (شق کردن) نامیده می‌شود. این کار ورود آلت مرد در مهبل زن را تسهیل می‌کند. به اوج رسیدن و پایان آمیزش جنسی هر دو با خروج منی (حاوی اسپرم‌ها و مایع حاوی مواد غذایی، آب، نمک و متابولیت‌ها) درون کانال مهبلی زن (ارگاسم) پایان می‌پذیرد.^[۲]

برای بسیاری از جوامع باستان و سنتی، روابط جنسی دارای معانی برجسته مذهبی بوده‌است. عموماً برای این موضوع از نمادگذاری‌ «حاصلخیزی یا باروری» استفاده می‌شده‌است. اینکه آیا قدیمی ترین جامعه ساکن کشاورز (که حدود ۷۰۰۰ سال قبل از میلاد در ناحیه مدیترانه بوجود آمدند)، از ارتباط علت و معلولی بین «آمیزش جنسی» و «حامله شدن» آگاه بودند اختلاف نظر وجود دارد ولی به نظر می‌آید که آمیزش جنسی به عنوان بخشی از نظام باروری طبیعت نگریسته می‌شده زیرا تطبیقی بین زن و «زمین مزرعه»، بین مرد و «شخم»، و بین آمیزش جنسی و «عمل شخم زدن» در این فرهنگ‌ها دیده می‌شود. از اقوام گذشته داستانهای خلقت زیادی که صحبت از خلق کیهان بدلیل آمیزش جنسی موجودات نخستین و یا استمنا یک موجود نخستین می‌کنند، به دست رسیده‌است. همچنین رابطه جنسی بین خدایان و زنان انسان موضوعی است در فرهنگ‌های مختلف بسیار به چشم می‌خورد.^[۳]

در نگاه‌های مذاهب و فرهنگ‌های مختلف به آمیزش جنسی چندگونگی دیده می‌شود. یک نحوه برخورد آن را «مثبت» و «طبیعی» قلمداد کرده و مراسم مذهبی خاصی نیز برای آن پیشنهاد می‌دهد، و یک نحوه برخورد دیگر نگاهی «منفی» نسبت به آمیزش جنسی دارد.^[۳]

فلاسفه در شاخه‌ای از فلسفه به نام «فلسفه سکس» به بررسی آمیزش جنسی و موضوعات مربوط به آن از دیدگاه مفهومی، اخلاقی، متافیزیکی، و هنجاری می‌پردازند. ^[۴]

نامگذاری

آمیزش جنسی (سپودن) در زبان عامیانه «کردن» و هم چنین «گاییدن» (از فعل «گادن» و اسم« گاد» که در زبان پهلوی در معنای رابطه جنسی به کار می‌رفته) نامیده می‌شود.^{[نیازمند منبع]} «سکس» (Sex) برابر آن در زبانهای انگلیسی و فرانسه است که در زبان رسمی معمولا از آن استفاده می‌شود.

شاهدی که لغت نامه دهخدا (مدخل «گاییدن») بر معنای گاییدن آورده بیتی است که شعوری از ابوالمعالی نقل کرده:^[۵]

دهخدا در مدخل «گادن» بیت زیر را از سوزنی نقل می‌کند:^[۶]

از دیدگاه زیست شناسی

در انسان

مراحل

چرخه واکنشهای جنسی مرد و زن می‌تواند به چهار مرحله تقسیم شود: تحریک، پلاتو (مرحله برانگیختگی جنسی)، ارگاسم (اوج لذت جنسی) و مرحله آرامش.^[۲] در مرحله تحریک بدن خود را با بالا بردن ضربان نبض و سفت کردن ماهیچه‌ها برای آمیزش آماده می‌کند. در مردان خون به سمت آلت مردانه روان شده که موجب بزرگتر شدن و سفت شدن آن می‌شود. در زنان دیواره‌های مهبل نمناک شده، بخش درونی مهبل پهن تر شده و کلیتوریس بزرگ می‌شود. در مرحله برانگیختگی جنسی تنفس شدید می‌شود و سخت شدن ماهیچه‌ها ادامه می‌یابد. غده‌های سر آلت مردانه متورم شده و تخم‌ها بزرگ می‌شوند. و در خانم‌ها مهبل خارجی خودش را جمع کرده و کلیتوریس منقبض می‌شود. در مرحله اوج لذت جنسی یا ارگاسم فشارهای عصبی-ماهیچه‌ای که در مراحل قبل جمع شده در چند ثانیه آزاد می‌شود. در زنان، مهبل شروع به انجام یک سری انقباضات منظم می‌کند و در مردان آلت مردنه نیز بصورت موزونی جمع شده که اسپرم‌ها و منی را دفع کند. نهایتاً در مرحله آرامش آلت مردانه به وضعیت قبلی باز می‌گردد و در زنان مهبل و بقیه اجزای دستگاه جنسی به حالت اولیه قبل از تحریک باز می‌گردند. مردان در طول این مدت قابلیت انجام آمیزش جنسی را از دست می‌دهند. این مرحله می‌تواند از چند دقیقه تا چند ساعت به طول بینجامد. خانم‌ها چنین حالت بازگشتی را ندارند و می‌توانند در هر زمانی پس از مرحله آرامش مجدد تحریک شوند.^[۲]

اعضا درگیر

اساساً تمام نقاط بدن قابلیت تحریک جنسی را دارند اما برخی نقاط به دلیل تراکم رشته‌های عصبی مربوط به لذت جنسی به عنوان ارگان‌های جنسی شناخته می‌شوند. این نقاط در بدن زنان پراکنده تر و فراوان تر است و علاوه بر دستگاه تناسلی نوک پستانها، باسن و حتی لاله گوش، قوزک پا و یا گردن را در بر می‌گیرد. لب و دهان و مقعد نیز به دلیل پوست نازک خود می‌توانند حساسیت زیادی نسبت به تحریک جنسی داشته باشند.

حالات مختلف

نمونه‌هایی از روش آمیزش جنسی:

در حیوانات

حیوانات دارای فصل باروری

در برخی حیوانات مانند گوسفند یا پرندگان مهاجر، نزدیکی جنسی تنها بشکل فصلی انجام می‌پذیرد. در فصل جفت گیری، هورمون‌هایی در جنس مذکر و مؤنث تولید شده که دستگاه‌های تناسلی آنها را برای آمیزش آماده می‌کند. در فصل‌های غیر باروری سطح هورمون‌ها آنقدر پایین می‌افتد که حیوانات قدرت بارور کردن را نداشته و میلی به انجام آمیزش جنسی نیز ندارند.^[۲]

اختلال عملکرد جنسی

اختلال عملکرد جنسی (به انگلیسی: sexual dysfunction) به مشکلات مربوط به مراحل تحریک، پلاتو (مرحله برانگیختگی جنسی) و ارگاسم در چرخه واکنشهای جنسی گفته می‌شود. در ابتدای قرن بیستم پزشکانی مانند کرافت-ابینگ^[۷] اختلال عملکرد جنسی را ناشی از استمنا در دوران کودکی، و فعالیت جنسی بیش از حد پس از بلوغ می‌دانستند و جهت معالجه آن ممانعت از استمنا در کودکان و کاهش فعالیت جنسی بالغین را پیشنهاد می‌کردند. دیدگاه دیگری که بعدها توسط فروید رواج یافت اختلالات جنسی را از عوارض حل نکردن عقده ادیپ می‌دید. این توضیح از اختلالات جنسی برای سالها غالب بود اگر چه روان‌درمانی‌ای که برای اختلالات پیشنهاد می‌کرد ناکارآمد بود. اولین روان‌پزشکانی که دیدگاه فروید را به چالش کشیدند رفتاردرمان‌گرانی مانند ژوزف ولپی بودند که تشویش و اضطراب را علت اصلی اختلال عملکرد جنسی می‌دانستند. این روان‌پزشکان جهت کاهش اضطراب از بیمار می‌خواستند که سلسله مراتبی از رفتار جنسی را در حالتی که در آرامش عمیق ماهیچه‌ای قرار دارد تصور کند. بیمار سپس همان رفتارها را همان �